Melsa Çirav
Serokatiya me bi gotina Em di Destpêka dîrokê de, dîrok di roja me de veşartiye ve dest bi analîza xwe ya dîrokî kir.
Her çend bandorên serhildan û komkujiyên berê û polîtîkayên asîmîlasyonê yên ku gelê Kurd di seranserê dîrokê de jiyan kiriye, kêliyên ku em îro dijîn şekil dane jî, pêdivî bi xwendin û nirxandinek rast a dîrokê heye da ku pêşeroj an kêliyên ku werin, li ser bingeha azadiyê, bikaranîna şop û dersên rabirdûyê biafirîne. Dibe ku yek ji sedemên herî girîng ên dîroka trajîk û xemgîn a neteweya Kurd nebûna serokatiya wê ya stratejîk di rabirdûyê de be. Bi sedsalane, gelê Kurd bi wêrekî li hember qirkirin û komkujiyan li çiyayan berxwedaye. Lê belê, ev serhildan ne ji ber lêgerîna yekîtiya weke gel, lê ji ber parçebûn û nebûna yekîtiya di navbera eşîran de, bê ramana stratejîk û hevkarî, bi komkujiyên mezin û polîtîkayên asîmîlasyonê hatin belavkirin. Her serhildan bi komkujiya li ser darvekirinê bi dawî bû. Gotinên dawîn ên Seyit Riza û Şex Saîd li ser darvekirinê rastiya van serhildanan eşkere dikin. Di encamê de, bi her serhildanê re, hişmendî û hebûna Kurd hinekî kûrtir di erdê de hatin veşartin. Mîna lêdana dil di gorekê de, heta nîşana herî piçûk a Kurdbûnê jî bi zorê dihat bihîstin. Heqîqeta Kurd weke tirseke bi pistepist bû. Kurdbûn, îfadekirina nasnameya xwe ya Kurd, bibû sûcek ku bi îşkence û darvekirinê dihat cezakirin.
Her çend encamên serhildana 1928_an bîranînek kolektîf afirand jî, ew di heman demê de bû sedem ku ev tirs di nav avahiyên kûr ên civakî de belav bibe. Lê belê, ev tirs rê li ber xurtbûna navxweyî ya çanda civakî û kevneşopiya berxwedanê negirt. Di encama polîtîkayên qirkirin û asîmîlasyonê yên bi sedsalan de, dema ku Kurdbûn bi rastî tune bû, Rêbertiya me, bi teza "Kurdistan Mêtîngehe" têkoşîna xwe dest pêkir, dest bi danîna kevirên bingehîn ên têkoşîna azadiya Kurd kir. Ev têkoşîn ku li dijî rastiyek dijmin - hikûmetek şerê taybet ji hêla Komîteya Îttîhat û Teraqî ve hatî damezrandin ku nîv sedsaleke rêbazek qirkirinê nehiştiye ku neyê ceribandin û di hovîtî, tunekirin û înkarê de sînor nas nake ji bo Kurdan destkeftiyên girîng afirandine, her çend bi zehmetiyek mezin be jî, di warê "bidestxistina hebûna xwe û afirandina azadiya xwe" de. Rêbertiya me, di vê maratona têkoşînê de xwe ji rêberên din cuda dike, bi stratejîkî serdemê rast xwendiye, bi berdewamî guhertinên îdeolojîk û taktîkî afirandiye û rêça têkoşînê diyar kiriye. Ji hêla siyasî ve, Rêbertiya me ku çarçoveya cîhanî û herêmî bi awayekî rast fêm kiriye, bi gavên taktîkî yên ku pêşxistiye, her gav jiyan daye têkoşînê û ji bo ku têkoşîna azadiya Kurd li ser bingehek demokratîk bigihêje encamê, destpê kiriye. Heta niha, Rêbertiya me 9 caran agirbest îlan kiriye, nîşan daye ku aştî bi çekan nayê afirandin û hewl daye ku têkoşînê bi rêbazên siyasî bi dawî bike. Bi 42 salên têkoşîna çekdarî, Rêbertiya me tevahiya pergala serdest neçar kiriye hebûna Kurdan qebûl bike; niha dem hatiye ku azadiya vê hebûna Kurd were afirandin. Aştî û demokrasî bi çekan nayên afirandin; tiştê ku dê were afirandin, avakirina dewleteke ku dişibihe şêwaza dijmin. Rêbertiya me ku ji vê perspektîfê nêzî mijarê dibe, nêzîkatiya xwe li ser wê yekê ava kiriye ku aliyan bîne ser maseyê da li ser bingeha encamên têkoşîna çekdarî çareseriyek nîqaş bikin. Lê belê, hemû agirbest û maseyên danûstandinê yên ku heya niha ji hêla Rêbertiya me ve hatine pêşxistin ji hêla hêzên dijber ve hatine şikandin, di encamê de pevçûnên hîn tundtir çêbûne. Lê belê, Rêbertiya me, ji ber ku dizane ev têkoşîna ji bo aştî û azadiya demokratîk bi şerekî mezintir nayê bidestxistin, careke din rêbaza diyalogê pejirand. Rêbertiya me her gav pêvajo bi awayekî rast şîrove kiriye, hewl daye ku her derfetek ji bo azadiya gelê Kurd bikar bîne û li gorî vê yekê stratejiyan pêş bixe. Şerê Cîhanê yê Sêyemîn ku li cîhanê û Rojhilata Navîn dest pê kiriye, di rastiyê de destpêka serdemeke nû ji bo têkoşîna Kurdan nîşan daye. Şerê ku Îsraîlê ji bo desteserkirina herêmên ku ew wekî axa sozdayî li Rojhilata Navîn dibîne pêşxistiye û şerê Îran_DYA, ji bo dewleta Tirk û Kurdan jî asteke krîtîk afirandiye. Di vê qonaxê de, qelsiya dewleta Tirk li hember Îsraîl û DYA, gefên ku ew li ser hebûna xwe dibîne, têkoşîna çekdarî ya 42 salan a tevgera azadiya Kurd û ya herî girîng jî, helwest û kiryarên stratejîk ên Rêberê me, dewleta Tirk bi Rêberê me re li ser heman maseyê aniye. Ev pêvajo ku bi banga Devlet Bahçelî yek ji nûnerên sereke yên dewletê, hatiye destpêkirin, bi bersiva erênî ya Rêberê me dest pê kiriye, bi armanca ku vê pêvajoyê veguherîne derfetek ji bo gelê Kurd. Li gel vê pêvajoya danûstandinan, Rêberê me bi perspektîfên ku di bin navê "Manîfestoya Aştî û Civaka Demokratîk" de pêşkêş kirine, guhertinek stratejîk derbas kiriye û entegrasyona demokratîk xistiye rojeva tevger û dewletê. Eşkereye ku ger bi awayekî rast were bicîhanîn, ev yek dê ji bo hemû mirovahiya pêşverû ya cîhanê, bi taybetî jî ji bo gelên Rojhilata Navîn, beşdariyên girîng bike. Piştî vê pêşketina dîrokî, tevgera me, bi Kongreya xwe ya 12’an fesxa PKK-ê ragihand.
Bi gotina ku ew bi şewitandina çekan ketine stratejiyeke nû, wan bi awayekî zelal piştgiriya xwe ji bo Rêberê me ku ew ser mûzakereyê vê pêvajoyê ye, nîşan dane. Di pêvajoyeke wiha dîrokî de, Rêberê me û tevgera me hewldane her tiştê ku divê were kirin bikin,. Bê guman, têgihîştina rast a vê pêvajoyê ji tiştên herî girînge ku were kirin. "Manîfestoya Civaka Demokratîk", ku Rêberê me wekî encama hewldan û balkişandina dijwar pêşkêşî me kir, di vê çarçoveyê de bi rastî jî xezîneyek e. Ew tezeke di warê nêzîkbûna pêvajoyê de. Di vê wateyê de, ew tezeke ku rastiya dijmin eşkere dike û di heman demê de gelek hişyariyan jî dihewîne. Ew di heman demê de eşkere dike ka ev pêvajo çiqas krîtîk e. Ji ber vê yekê, bi awayekî zelal diyar kiriye ku nêzîkbûna vê pêvajoyê bi mantiqa hem danûstandin û hem jî têkoşînê di heman demê de dê pir guncavtir be. Bi rastî, wê rê li ber xemsarî û ketina nav têgihiştinên xelet girtiye. Her wiha, dema ku Rêberê me dibêje, "Min îxanet li xewnên xwe yên zarokatiyê nekir, ew di rastiyê de tekez li ser artêşa jinan ku wî di zarokatiya xwe de wekî encama pabendbûna xwe ya bi gelê Kurd û hevaltiya xwe ya bi jinan re pêşxistiye.
Dema ku jinên Kurd di rewşek îstismarkirinê de bûn, Rêbertiya me hewl da ku bi artêşa jinan û mîsyona ku wî di têkoşînê de diyar kiriye, garantiya têkoşîna azadiyê biafirîne. Têkoşîn, ruh û mejiyê têkoşîna azadiya jinan Rêbertiyê bi ked, rêbazên wî yên îdeolojîk û bi hezaran qurbaniyên ku hatine dayîn hatiye afirandin. Ji ber vê sedemê, Rêbertî gelek caran dibêje ku ev pêvajoya pêşketî divê di garantiya hêzên YJA STAR û tevgera jinan de be. Rêberitiya me got, Rêya hezar kîlometre bi gavekê dest pê dike." Heta roja îro, Rêbetiya me di her gavê têkoşînê de bi jinan re meşiyaye û xwestiye ku wan bike pêşengên vê rêyê. Ji ber vê yekê, ji bo me gerîlayên jin, pir girînge ku em di vê rêyê de bi Rêbertiyê re bibin hevalek rastîn, di vê pêşbirka maratonê de gavên rast bavêjin û bi rêwîkirina vê rêyê hevaltiyê biafirînin û ev yek dê kevirên bingehîn ên azadiya me jî biafirîne. Di tevahiya dîroka têkoşîna me de, Rêberê me, tevî hemû şert û mercên tecrîda mutleq, qet xwe ji beşdarbûn û xurtkirina vê têkoşînê dûr neketiye. Heta di firsendeke herî piçûk de jî, wî ev mijar çareser kiriye û nêrînên xwe anî ziman. Wekî şervan û kadroyên têkoşîna azadiya jinan, em deyndarê Rêberê xwe ne. Weke din, em di rewşek rexnekirina xwe de ne ji ber ku me nekariye şert û mercên tecrîda Rêberê xwe bişkînin û wî azad bikin û ji ber hemû xeletî û kêmasiyên xwe, me nekariye vê têkoşînê li tevahiya civakê belav bikin. Ji ber vê yekê, pêwîste ku em nêzîkatiyek xwe-rexnegiriyê ya rast bigirin, ji kêmasiyên berê dersan derxin, xwe ji hemû taybetmendiyên kevneşopî yên paşverû ji hêla pergal û zîhniyeta baviksalarî ve li ser me hatine ferzkirin paqij bikin û hemû nirxan bi şêwazek têkoşînê ya rast biparêzin, bi vî awayî xwedî li erkên vê serdema dîrokî derkevin. Di hemû şert û mercan de milîtanbûn, bi giyanek Apo’geriya rastîn, bê cih hiştina valatiyê, afirandina rastiya Rêbertiyê bi têgihîştinek rast a Rrêbertiyê li ser rêya azadiyê, yek ji erkên me yên sereke ye. Bi hîskirina giraniya berpirsiyariyên ku li ser me hatine danîn, divê em polîtîkayên şerê taybet ên ku di vê pêvajoyê de têne meşandin têk bibin, wekî hêzek pêşî lêgirtinê li dijî hemû pratîkên ku dê fersendê bidin dijmin tevbigerin û helwestek bigirin ku ji her kesî bêtir erkên vê serdemê bigire ser xwe, pêdiviyên rêxistinî bicîh bîne û bi nêzîkatiya xwe ya îdeolojîk wate bide jiyanê. Her helwestek li derveyî û li pişt vê yekê di rastiyê de helwestek neyînî ye ku dê li pêşberî dîrokê were darizandin. Ji ber ku ev berpirsiyarî nêzîkatiyek bi hezaran qurbaniyên ku di dîroka me ya têkoşînê ya 52 salan de hatine kirin, bi hestek wijdanî û berpirsiyariya exlaqî nîşan didin. Nêzîkbûna bi vê hişmendiyê ji bo me pir girîng e.
