PKK’DE KADIN HAREKETİ
1978 Kasım’ında PKK kuruluş kongresi gerçekleştiğinde; kongrede kadın delege olarak Sara (Sakine Cansız) arkadaş ile Kesire Yıldırım yer alır.
PKK kuruluş kongresinde sadece iki kadın katılımcının olmasını Sakine Cansız şu sözlerle ifade eder: “Kadın sayısının az olmasından değil, alanlarda delege belirleme konusunda yaşanan sıkıntıdan kaynaklıydı.” PKK’nin kuruluşundan kısa bir süre sonra, Önder Apo 1979 yılı başlarında tartışma ortamlarında kadının örgütlü gücü olmasına dair düşüncelerini dile getirir. Ve bu konuyla ilgili olarak, Sara arkadaşa araştırma yapması gerektiğini belirtir. Fakat daha sonra 1979’da Elazığ’da Sakine Cansız tutuklanır ve bu yönlü çalışmalara başlanamaz.
Sakine Cansız 1979’da PKK kurucusu ve fiili olarak kurduğu kadın komisyonu sorumlusu olarak Elazığ’da tutuklanarak Amed zindanına götürülür. 1980 12 Eylül darbesiyle Amed 5 No’lu zindanında en ağır işkencelere tabi tutulur. Vahşice uygulanan işkencelere karşı sergilediği büyük direnişle Kürt halkının gönlünde taht kurar ve kadınların devrim mücadelesine katılmalarında önemli bir etken olur. İşkence komutanı Esat Oktay’ın yüzüne tükürdüğünde, kadına karşı uygulanan işkenceye tavır koymanın sembolü olur. İşkenceler karşısında “Tek bir kadının dahi kendisine ihanet etmesine izin vermeyeceğim,” diyerek kadını ajanlaştıran faşist uygulamalara karşı direnir. Gördüğü ağır işkence karşısında sergilediği emsalsiz direnişiyle Kürt toplumunda büyük etkiler yaratır ve özelde Kürt kadınlarının mücadele saflarına katılmalarında esin kaynağı olur. Tutuklandığı süreçten gerilla yaşamına kadar yaşadığı tüm zamanlarda yürüttüğü amansız mücadelesiyle Kürt halkının ve arkadaşlarının arasında; dağlarda, kent ve köylerde Sakine Cansız kahraman olarak yer edinir.
1980 12 Eylül askeri darbesi Önder Apo tarafından önceden sezilir ve Ortadoğu’ya çıkış kararı alınarak Türkiye sınırları dışına çıkılır. Eğitim için 250 kadro Ortadoğu sahasına Suriye üzerinden çekilir ve bunlardan 30’u kadındır. Ortadoğu’ya geri çekilme kararı ile gelen kadınlar arasında; Ayşe Akarsu (Pazarcık), Saime Aşkın (Dersim), Hanım Yaverkaya, Sultan Yavuz, Fadime Kıllı, Necla Çelik, Ozan Mizgîn (Gurbet Aydın), Meral Kıdır (Zehra), Aysel Çürükkaya, Azime (Mihriban Saran), Emine Gerger, Ayşe (Bircan Yıldız), Besê İtmeç, Zelal, Çiçek Selcan (Rûken), Cahide Şener, Cemile Merkit, Bahar (Batman), Nadire, Cahide Çelik ve Fidan Yıldırım gibi isimler yer alır.
1981 Nisan’ında Lübnan’da eğitim gören ilk gruplarda yer alan kadın grubu, genel eğitimin yanı sıra özgün eğitim de görürler. Lübnan’da kadın militanlar ilk özgün toplantılarını yaptıktan sonra emperyalizm ve sömürgecilik üzerine tartışmalar yürütür; derslerinde ulusal kurtuluş mücadelesi veren devrimci hareketler ve bu hareketler içerisinde yer alan kadınların rolleri incelenir. Zaman; eğitim, okuma ve bilinç kazanma ile geçirilir. Görülen eğitimler; siyasi, ideolojik ve askeri eğitimlerden oluşur. Hazırlanan askeri eğitim programına göre teknik hakimiyet ve fiziki kondisyon esas alınarak gerillacılığa hazırlık yapılır. Spor, koşu, yürüyüş gibi egzersizler yapılır; askeri yürüyüş teknikleri öğrenilir. Yine birçok ferdi silahın eğitimi, roketatar ve bomba eğitimi görülür. Bubi tuzaklarının yapımı, saldırı ve savunma taktikleri, arazide haberleşme ve coğrafyayı tanıma yöntemleri öğrenilir. İdeolojik eğitim; parti yayınları ve Marksist-Leninist klasikler, ulusal sorun ve kurtuluş mücadeleleri çerçevesinde verilir. Lübnan sahasında eğitim gören kadın gücü, daha sonra yaşanacak birçok gelişmeyi kendi bağrında taşıyan mücadeledeki kadın militanların ilk ideolojik, askeri ve siyasi grubudur. Çok dinamik ve şekillenmiş bir kadın gerçeğinden ziyade herkesin daha çok kendini tanımaya, özgür kişilik yaratmaya çalıştığı ve kadın olarak bir arada yaşam kültürünün oluşmaya başladığı bir süreç yaşanır.
Lübnan-Helve kampındaki ilk eğitim devresi kadın militanların da ilk eğitim devresidir. İlk askeri ve siyasi eğitim 1981 yılının Nisan’ında başlar ve Temmuz ayında gerçekleşen PKK 1. Konferans sürecine kadar devam eder. PKK 1. Konferansına kadınlardan Saime Aşkın, Cemile Merkit, Meral Kıdır, Nadire, Ayşe Akarsu, Hatice, Halide, Ronahi gibi isimler katılır.
Lübnan’da 1981 yılında gerçekleştirilen askeri ve ideolojik eğitim devresinin kapanışına Libya’dan Kaddafi’nin elçisi katılır. Askeri eğitim devresinde kadın militanları gören Libyalı elçi, devrim mücadelesine kadınların katılımından oldukça etkilenir ve “Biz de ordumuza artık kadınları katacağız,” der.
Helve kampında görülen eğitimlerin ardından kadın gücü 4-5 kişilik gruplar halinde Önderliğin hazırladığı eğitim programları doğrultusunda Beyrut ve Şam’daki evlerde yoğunlaşmaya alınır. Ülkeye daha güçlü, daha donanımlı dönüş için hazırlıklar yapılır. 1982 başlarında Şam’da kalınan evde Önderlik, Meral Kıdır’dan kadın sorununa yönelik bir broşür yazmasını ister; broşüre destek sunacak tartışma ve perspektifler yürütür. Broşürü; kadın sorununun nasıl ele alınması gerektiği ve bu soruna parti içinde çözüm geliştirme amacıyla yazmasını ister. Meral, Antep’te yürüttüğü çalışmalardan ve oradaki kadınlardan edindiği deneyimlerden yola çıkarak broşürü hazırlar. Broşürde yetersizlikler olsa da kadın çalışması bakımından ilk olması itibariyle bir adım niteliği taşır. Broşür, Helve kampında okunarak tartışılır; tartışmanın notları alınarak Şam’a getirilir.
1982 yılında Şam’da gerçekleştirilen PKK ikinci kongresi kararları temelinde gerilla mücadelesinin başlatılması yönünde ülkeye dönüş hazırlıkları yapılır. Yürütülen tartışmalarda yaşanan zorluklar ve savaşın şiddeti nedeniyle, kadın yapısının dağa gidecek gruplarda yer alması tartışma konusu olur. Ülkede alanların henüz açılmadığı gerekçe gösterilerek bunun zorlayıcı olacağı öne sürülür. Genel erkek yapısından bu tür kaygılar dile getirilir fakat Önderliğin talimatı ve kadın yapısının ısrarı ile 1983 yılında ülkeye dönüş gruplarında yer alırlar.
Lübnan-Filistin sahasında ideolojik ve askeri eğitimlerin ardından gruplar halinde ülkeye dönüşler başlar. 1981-1982’de gerilla savaşını başlatmak için üslenme ve hazırlık çalışmalarını Mehmet Karasungur ve Mahsum Korkmaz öncülüğünde hazırlık komitesi yürütür. Botan, Behdînan, İran, Irak ve Türkiye sınır hatlarında üslenmeler yapılır. 1982 Eylül ayından itibaren grup grup dönüşler başlar. Kadın gücü ilk defa 1983 yaz sonunda ülkeye dönüş gruplarında yer alır; iki grup halinde toplam 5-6 kişi gider. 1983 ve 1984 yıllarında ülkeye dönüş gruplarında Sultan Yavuz, Hanım Yaverkaya, Hatice, Rahime Kahraman, Binevş Egal gibi birçok isim yoğunlaşma devreleri ve eğitimlerin ardından gerilla savaşı yürütmek için ülkeye görkemli bir dönüş yaparlar.
Gerilla savaşının başlatılacağı Botan’a geçiş sürecinde Zagrosların Xinere bölgesinde bulunan Lolan’da kalırlar. 1983-1984 kışını Xinere alanında geçirirler. Lübnan-Filistin dağlarında geçirilen eğitim pratiği ardından ülkedeki ilk gerilla pratiği Lolan alanında olur. Kadın gücü kış kamplarını kendileri hazırlar ve kış sürecini kamplarında özgün olarak geçirirler. Lolan’da basın çalışmalarını yürütür ve adı Peşmerge olan dergi çıkarırlar. Lolan’da geçirilen süre zarfında eğitim görüp hazırlıklar yapılır. 1983-1984 ülkeye geçişlerde kadın gücünden bazıları doğrudan Botan eyaletine giderken, bazıları Lolan kampında bekletilir. Kesire de 1983 yılında Lolan’a geçer. Provokatörlerin kadını kullanarak mücadeleyi sekteye uğratma çabalarının gündeme girdiği bir süreçte; kadın, tüm engellere rağmen Cudi, Besta, Gabar alanlarına geçerek silahlı mücadeleye aktif bir biçimde katılır. Mücadelenin ilk zorluklarını paylaşarak gerilla eylemliliklerinde yer alırlar. Kadın sayısının çok yoğun olmaması ve kadının savaşta hiç tecrübesinin bulunmaması nedeniyle, saflara katılan kadınlar birer ikişer gruplar halinde erkek mangalarına dahil olurlar. Bir bölgede sadece bir kadının olduğu dönemler yaşanır; bu birçok kadın açısından oldukça zorlayıcı olsa da güçlü ideolojik katılımları, iddia, inanç ve ütopyaları sayesinde kadın gerillalar olarak mücadele edip savaşmanın; kadın hareketinin büyüyüp gelişmesinin ve ordulaşmasının temelini atarlar.
Bu dönemin önemli olaylarından birisi de Saime Aşkın’ın şahadeti olur.
Saime Turgut (Delal):
Delal, Dersim’den katılır ve kendisi öğretmendir. İlk örgütlenme süreçlerinde halkı ve kadınları eğitme faaliyetlerine katılır. Daha sonra grupların Lübnan’a geçişleriyle Bekaa Vadisi’nde eğitim sahasına gider. 1983 yılı ile ülkeye geçiş sürecinde Lolan’a geçer. Pratik öngörüye sahip ve siyasi açıdan gelişkin özellikler taşır. İlk dönem şehitlerimizdendir.
İlk dönem şehitlerinden olan ve kendilerine ilişkin bilgi edinilemeyen Emine, Bahar, Ayten Öztürk gibi birçoğu ilk silahlı çatışmalara katılmış, eğitim faaliyetlerinde bulunmuş ve düşman karşısında büyük bir cesaret ve fedakarlıkla savaşarak şehadete ulaşmışlardır. Mücadelenin ilk yıllarında katılan onlarca kadın militanın hem yürüttükleri mücadele hem de şahadetleri, kadının orduya katılımında ve kadın ordulaşmasının zemininin yaratılmasında önemli rol oynar.
Devam edecek…